(165) SAM69+, over de visionair Cesar Manrique

30 mei 2015 - Tahiche, Spanje

Zaterdag 30 mei 2015

Traditionele tunnelvisie

De naam Cesar Manrique (1919-1992) klinkt als een klok en staat als een huis. De man zou zo maar trainer van CF Barcelona kunnen zijn. Iemand die een architectonisch verantwoord nieuw spelsysteem ontwikkelt, succesvol is en zeer invloedrijk. Op Lanzarote, waar de kunstenaar in hoofdstad Arrecife is geboren, lijkt de tijd stil te staan. Ik heb geen ‘tikkie-takkie’ voetbalspel ontdekt op het eiland, dat leven en werk van Manrique zo nadrukkelijk heeft geïnspireerd.

Volgens aangeleerde gewoonte doen wij ons best om een (publieke) klok - liefst rond twee voor twaalf - te treffen. Dat is ons vreemd genoeg niet gelukt. Tijd lijkt hier geen rol te spelen. Het tijdsgewricht gaat aan onze intenties voorbij, een uurwerk met wijzers in gewenste stand dient zich nergens aan. Jammer voor fietsvriendin Els, die vaak klokke precies op gepaste afstand in onze voetsporen meereist.

“Je kunt niet alles hebben, je kunt niet alles zien”, zeggen wij altijd tegen elkaar. Wat we niet mogen missen, is ‘Fundacion Cesar Manrique’ in Tahiche en de gelijknamige vestiging in Haria. Beide bouwsels zijn uitingen van een geweldenaar met visie. Door vulkaangrotten te benutten is de vormgeving van zijn eigen huis in Taro de Tahiche een van Manrique’s grootste triomfen.

“Hier ga ik mijn huis construeren”, zegt hij tegen de toenmalige grondeigenaar, die niets van deze plannen snapt. “Lanzarote is voor mij de mooiste plek op aarde, dat wil ik aan de wereld laten zien”, aldus de architect, die best wel eens gelijk zou kunnen hebben. Zijn visioen van harmonische synthese tussen natuur en kunst is door hem tot realiteit gebracht. De extravagante, beslist niet ‘grot-achtige’ woonruimte maakt hem wereldberoemd.

Manrique’s stichting is gevestigd in dit spectaculaire huis, waarin hij woont tot hij in 1988 naar Haria verhuist. Zijn onderkomen in Tahiche bouwt hij in 1968 op drieduizend vierkante meter lavastroken, ontstaan uit de reeks uitbarstingen tussen 1730 en 1736.

Met de fantastische constructie realiseert Cesar Manrique zijn interpretatie van Lanzarote: architectuur met traditie. Vijf verbazingwekkende tunnels van basalt, ontstaan door vulkanische werking, verbouwt hij in twee verdiepingen tot ondergronds woonverblijf. De natuur verbindt zich met het binnenste van het bouwwerk door open ‘ramen’ in het gestolde lavagesteente. De inrichting is volledig in Manrique’s bijzondere stijl, waarin veel wit is gebruikt.

Zijn huis met studio in Haria ontwerpt Manrique om daar te kunnen werken en om er zijn laatste levensjaren door te brengen. We zien hier de intiemste en persoonlijkste aspecten van zijn bestaan, de levensomstandigheden waarmee hij zich omgeeft en de attributen waarmee hij zich omringt, alles in harmonie met de natuurlijke omgeving.

In 1992 sterft Cesar Manrique in een verkeersongeval op de plek waar hij zo’n kwart eeuw tevoren de top van een vijgenboom tussen de lavarotsen heeft gezien. Zoals ook Gaudi, de grondlegger van de Sagrada Familia in Barcelona, omkomt - hij in botsing met een tram -, naar ik vermoed eveneens in bovenaardse, visionaire gedachten verwikkeld. Voor kunstenaars gelden dezelfde regels als voor de gewone man: altijd blijven opletten!

 

Foto’s