(39) SAM69, over de Holland-Amerika-lijn

24 januari 2015 - Holland, Michigan, Verenigde Staten

Zaterdag 24 januari 2015

Turf, trapgevels en tulpen

Hoe Amerikaans is Holland, hoe Hollands is Amerika? De roadtrip van John Steinbeck ‘Reizen met Charley’ mondt uit in een geanimeerd portret van de Amerikaanse samenleving in de jaren 1960. Een klassieker. Voor Geert Mak – op zoek in ‘Reizen zonder John’ – was Amerika altijd al een geheime liefde. Vijftig jaar na Steinbecks trip met poedel Charley en camper Rocinante vertrekt Mak vanaf het oude huis van de Nobelprijswinnaar Literatuur in 1962.

In hun voetspoor maak ik een inspectietocht, die in ons eigen lage landje begint. In het noorden van Limburg vind ik America (Limburgs: Amerika). Dit kerkdorp, in de late 19e eeuw ontstaan als veenarbeiders- en heideontginningsdorp, ligt aan de spoorlijn Eindhoven-Venlo. Het beschikte vroeger over een eigen station - in 1970 afgebroken -, dat diende voor transport van turf, die in de Peel werd gewonnen. De uitheemse naam associeert met de afgelegenheid van het gebied. Namen als Californië en Siberië komen ook in deze contreien voor. De volksetymologie herleidt America van het Duitse Am Erica (Aan het heideveld).

In Drenthe, op de grens met de provincie Groningen, ligt het gehucht Amerika. Dit is in 1909 gesticht tijdens ontginning van het grote heidegebied Steenberger- en Eenerveld. Het deel van voorheen gemeente Norg, nu gemeente Noordenveld, kreeg de naam Amerika mee. Administratief valt het gehucht, dat bestaat uit enkele verspreid liggende boerderijen aan het slingerende weggetje dat ook Amerika heet, onder het dorp Een. Het ons bekende Ronostrand - voormalige zandafgraving, nu zwemplas naast gelijknamige camping - ligt ongeveer halverwege het slingerpad.

Amerika in Drenthe was al bewoond toen Christoffel Columbus (Genua, 1451–Valladolid, 1506) aan de overkant van de oceaan in het continent Amerika voet aan land zette. De beroemdste ontdekkingsreiziger kon in 1492 niet bevroeden hoe vaak Holland later in de Verenigde Staten als plaatsnaam zou ontstaan. Nederlandse invloed in de geschiedenis aan de overkant van de plas bestaat: Nieuw Amsterdam, Rotterdam, Amsterdam, Watervliet, Nassau, Middleburgh. De hoofdstad van de staat New York, Albany, waar nog trapgevels te zien zijn, heet achtereenvolgens Fort Oranje, Beverwijck, Willemstad.

Holland in de VS bestaat ook, niet minder dan 28 stuks onder die naam. Een vergane badplaats bij Nieuw-Amsterdam in Queens County (staat New York) draagt hem. Zo ook het terrein van de Nederlandse bankiers, in Erie County (staat New York). Mijn oude vriend ‘Mark from Holland’ uit Heemskerk komt uit Holland in Bucks County (Pennsylvania), het duffe dorp van Wynkoop. Holland te Hunterdon County (New Jersey) is home of the Dutch windmill, waar een wijkje Amsterdam heet en het gemeentebulletin Holland Happenings. (Wij bezochten ooit Dutch windmill ‘The Lily’ in de Stirling Ranges, Western Australia).

In New Jersey liggen nog Holland in Monmouth County en Holland in Sussex County. Holland bestaat verder in Arkansas (2x), Florida, Georgia, Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Kentucky, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Missouri, Montana, Nebraska, North Carolina, Ohio, Oregon, Texas, Vermont, Virginia en Wisconsin.

Holland, Michigan is de enige die op vrijwel iedere kaart staat: “Leve het Tulip Time Festival”.